1000.yazı Vega Yıldızı

paylaşım platformu olan Vega planet Blog Asvega.com, 1000. yazısını vega yıldızına ayırdı.

Paylaşım gezegeni felsefesi ile her türlü içeriğe ulaşabileceğiniz yer

Vega Planet Blog  ASVEGA.COM

Vega sözcüğü Arapça en nasr el vakî (النسر الواقع – avına çullanan kartal) ifadesindeki vakî (düşen) kelimesinden Latince yoluyla Türkçeye geçmiştir.

Vega (α Lyr “alfa Lyr”)

Lyra (çalgı esk. “Kanun Takımyıldızı”) Takımyıldızı‘nda alfa yıldızı olup yer alan en parlak yıldız.
Dünya‘dan yaklaşık 25 ışık yılı uzakta olan Vega, belirgin bir mavi ışıkla parlar.
gökyüzünün en parlak 5. yıldızıdır. (1. güneş , 2.sirius …)
Vega aynı zamanda,Güneş’ten sonra fotoğrafı çekilen ilk yıldızdır.

Vega, bir zamanlar “kutup yıldızı“ydı, 26.000 yılda bir oluşan yörüngesel salınım, yıldızların gökyüzündeki konumlarını da yavaş yavaş değiştirmektedir. Kuzey yarıküresinde Arcturus’tan sonra ikinci parlak yıldızdır. Güneş’e 25.3 ışık yılı uzaklıkta olduğundan Güneş’e nispeten yakın bir yıldız sayılır. Yaklaşık M.Ö. 12.000 yıllarında Kutup yıldızı oldu ve 12.000 yıllarında yeniden kutup yıldızı olacaktır.


Vega sözcüğü Arapça en nasr el vakî (النسر الواقع – avına çullanan kartal) ifadesindeki vakî (düşen) kelimesinden Latince yoluyla Türkçeye geçmiştir. Şemsül şümus olarak da bilinir. Dünya’dan yaklaşık 26 ışık yılı uzakta olan Vega, belirgin bir mavi ışıkla parlar ve 0,03 ile 0,04 arasında değişen görünür büyüklüğüyle, gökyüzünün en parlak 5. yıldızıdır. 1840 yılında Vega’nın paralaksının (Biri Dünya’nın merkezinden, diğeri yeryüzünde bulunan bir kimsenin gözünden çıkan iki doğrunun, bir gökcisminin merkezinde birleşerek oluşturdukları düşünülen açı.) Rus gökbilimci Friedrich Georg Wilhelm von Struve tarafından bulunması, yıldızlararası uzaklıkların hesaplanması bakımından önemli bir olaydır. Vega aynı zamanda, fotoğrafı çekilen ilk yıldızdır (1850).
Lir Takımyıldızı’nda yer alan Vega, Kartal Takımyıldızı’ndaki Altair ve Kuğu Takımyıldızı’ndaki Deneb’le birlikte yaz üçgeninin köşelerini oluşturan yıldızlardan biridir. Vega, bir zamanlar “Kutup yıldızı”ydı. Güneş ve Ay’ın çekim kuvvetlerinin etkisiyle, Dünya’nın ekvator bölgesindeki şişkinlik, gezegenin eksensel hareketinde bir tereddüte yol açmaktadır. Buna bağlı olarak 26.000 yılda bir oluşan yörüngesel salınım, yıldızların gökyüzündeki konumlarını da yavaş yavaş değiştirmektedir. Bu nedenle Vega, yaklaşık 11.500 yıl sonra tekrar “kutup yıldızı” konumunda olacaktır.
Tayf türü A, yüzey sıcaklığı 9.500 Kelvin derece olan Vega, Güneş’ten yaklaşık 50 kat daha parlak bir yıldızdır. Kütlesi ise Güneş’in kütlesinin 2,5 katından fazladır. Bu nedenle, iç yakıtını Güneş’ten çok daha hızlı tüketmektedir. Vega’nın ömrünün Güneş’in ömrünün %10′undan bile kısa olacağı tahmin edimektedir. Buna göre Vega, yaklaşık 1 milyar yıl sonra sönmüş bir yıldız olacaktır.

1983 yılında Kızılötesi Gökbilim Uydusu (“Infrared Astronomy Satellite”, IRAS), yıldızın kızılötesi ışın yayan ve taneciklerden oluşan büyük bir haleyle çevrelendiğini saptadı. Disk biçimindeki bu hale daha çok sıcak bir toz bulutuna benzemektedir ve yıldızın merkezinden yaklaşık 815 astronomik birim uzağa kadar yayılmaktadır. Vega’ya benzer pekçok başka yıldız da (Fomalhaut, Denebola, Merak gibi) benzer bir diske sahiptir. Vega’nın dönüş ekseninin Dünya’ya dik olduğu, onu çevreleyen disk biçimli toz bulutunun ise yüzünün bize dönük olduğu gözlenmiştir. Yani, yıldızı çevreleyen disk, Güneş’i çevreleyen ve gezegenleri içeren kuşağa benzer biçimde konumlanmıştır. Bu nedenle, Vega’nın bir gezegen sistemi olabileceği ya da böyle bir sistemin oluşmakta olduğu düşüncesi ağırlık kazanmıştır.

Vega ve Güneş
Helen Walker ve ekibinin İngiltere’deki Rutherford Appleton Laboratuar’ına bağlı Kızılötesi Uzay Gözlemevi’nde (Infrared Space Observatory) yürüttüğü çalışmalar, Vega’nın diskinin 200 mikron büyüklüğünde, yani tipik yıldızlararası tozdan 200 kat daha büyük taneciklerden oluştuğunu ortaya çıkardı. 2002 yılında ise gökbilimciler, toz bulutunun iki ayrı noktada yoğunlaşarak uç verdiğini duyurdular. Bunlardan biri yıldızın güney batısında, yıldızdan 60 astronomik birim uzakta, diğeri de kuzey doğusunda, yıldızdan 75 astronomik birim uzakta yer almaktaydı. Bu duruma, dışmerkezli (eksantrik) bir yörünge çizen ve görülemeyen bir gezegenin yol açıyor olabileceği düşünülmektedir. Hesaplamalara göre, ancak sarmal bir toz bulutunun içinde dışmerkezli bir yörünge çizmekte olan bir gezegen, yıldızdan uzaktaki iki ayrı noktada bir yoğunlaşmaya neden olabilir. Bu durumun Güneş Sistemi’nde görülmemesinin nedeni ise, gezegenlerin yörüngelerinin böyle bir etkiyi oluşturacak ölçüde dışmerkezli olmamasıdır. Güneş Sistemi dışında bulunan çok sayıda gezegenin yörüngelerinin dışmerkezli olduğu bilinmektedir. Bu nedenle, asimetrik toz yoğunlaşmalarının, dış uzaydaki gezegen sistemlerinin ortak özelliklerinden biri olduğu düşünülmektedir.
Öte yandan, bu etkiye bir gezegenin neden olduğu varsayımı dışında, çok büyük göktaşlarının çarpışmalarının da neden oluyor olabileceği ileri sürülmektedir. Ancak, her ne kadar eldeki verilerle tersi kanıtlanamasa da, Vega’nın iki yanında, biribirine karşıt yönlerde oluşan böylesi büyük çarpışmaların gerçekleşme olasılığı oldukça düşüktür. Eğer Vega’nın gezegenleri varsa, bunlarda yaşamın gelişmiş olması olanaksız gibidir. Kütlesi Güneş’in kütlesinin 2,5 katından fazla olan Vega’nın henüz 200 milyon yıllık geçmişi olduğu tahmin edilmektedir. Bu sürenin, ilkel canlıların gelişmesi için bile çok kısa olduğu söylenebilir.

Güneş, Solar Apex adı verilen bir yörünge boyunca Vega Yıldızı doğrultusunda saatte 720.000 km’lik muazzam bir hızla hareket etmektedir.

Güneş sistemimizin dışında bugüne değin güneşleri etrafında dönen Jüpiter benzeri yüzlerce gezegen bulundu. Fakat İngiliz araştırmacılarının elde ettikleri son kanıtlar Vega yıldızı etrafındaki gezegen sisteminin bizimkine benzeyebileceğini göstermekte.

Dünyadan 25 ışık yılı uzaklıktaki Vega yıldızı, kuzey gökyüzündeki en aydınlık yıldızdan üçüncüsüdür. Deneb ve Altair ile güneş üçgenini oluşturan yıldız bizim Güneş’ten üç misli büyük ve 58 misli parlak olması nedeniyle çıplak gözle bile rahatlıkla görülebiliyordur.

İngilizler buldu

Edinburgh Royal gözlemevine bağlı Astronomi Teknolojileri Merkezi (ATC) araştırmacılarından Mark Wyatt ve ekibi Vega’yı Hawaii’deki James-Clerk-Maxwell teleskopundaki son derece duyarlı ‘Scuba’ kamerasıyla incelerken parlak yıldızın etrafında gaz ve tozdan oluşan Ğ180 derecelik bir disk buldu.

Astronomlar gerçi gezegeni görmemişler ama diskin üzerindeki topaklar olası bir gezegene işaret etmekte diyor Wyatt. Astronomlar elde ettikleri verilerle yörüngesi Neptün’e benzeyen ve yaklaşık aynı boyda olan bir gezegenin varlığını tahmin ediyorlar.

Astrophysical Journal dergisindeki yazıya göre söz konusu gezegen bundan yaklaşık olarak 56 milyon yıl önce gelişerek zamanla merkezi yıldızından uzaklaşmış ve uzaklaşma sırasında da geriye çok sayıda kuyrukluyıldız bırakarak toz diskinin topaklı görünmesine yol açmıştı.

Aynı süreç mi?

Aynı sürecin bizim güneş sistemimizde gerçekleşmiş olduğunu tahmin ediyoruz diyor Wyatt. Neptün, Jüpiter’in içteki bir yörüngede dönmesi yüzünden Güneş’ten uzaklaşmıştı.

Bu bilgilere göre Vega sisteminde Jüpiter benzeri bir gezegenin de bulunabileceği akla gelmekte. Neptün’ünkine benzer büyük yörünge ise küçük gezegenleri barındıracak genişlikte olduğunu gösteriyor.

Diski ilk gören Wayne Holland modelin birkaç yıl içinde test edilebileceğini ve modelden, topakların, yıldızın etrafını üç yüz yılda bir çevreledikleri anlaşılmakta diyor. Birkaç yıl sonra yeniden gözlendiğinde bilim adamları topakların hareketlerini görebileceklerdir.

Kozmik doğum odasında milyonlarca yıldız parlıyordur.

Bir galaksi kümesinin arkasındaki esrarengiz ışık eğrisinin, yıldızların en kızgın ve en aydınlık doğum odası olduğu anlaşıldı. Kozmik doğum odası evrenin gençlik yıllarında gelişmiş. Lynx Arc (‘Vaşak eğrisi’), Orion bulutsusundan bir milyon kat aydınlık ve dünyaya yaklaşık olarak 12 milyar ışık yılı uzaklıkta yer alıyor. Mauna-Kea yanardağının tepesindeki gözlemevinden alınan verilere göre süper yıldız kümesi bir milyon kadar mavimsi beyaz güneş içeriyor. Bu güneşler samanyolundaki diğer yıldızlara kıyasla 120.000 santigrat derece daha kızgın. Benzer bir ışık yansıtan Orion bulutsusu dört güneş tarafından beslenmekte. Avrupa uzay ajansı Esa araştırmacısı Bob Fosbury’e göre Lynx Arc, evrenin erken dönemleri için alışılmamış bir durum. Lynx Arc’daki yıldızlar, iki milyar yaşındaki uzaya ait. Bilim adamları galaksiyi Keck gözlemevinin on metrelik teleskopuyla keşfettiler.

Konuya gelen aramalar:

|>>kutup yıldızı | |>>vega yıldızı | |>>vega star | |>>kometa at araw | |>>vega | |>>星 ベガ 大きさ | |>>النجمة القطبية | |>>bintang vega | |>>ベガ | |>>ster vega |

Benzersiz Yazı.